Τέμενος Χαμζά Μπέη «Αλκαζάρ» (Εγνατίας 49, Θεσσαλονίκη)

Το τέμενος Χαμζά Μπέη, το γνωστό σε όλους «Αλκαζάρ», αποδίδεται ξανά μετά από δεκαετίες στην πόλη της Θεσσαλονίκης, με την πρώτη έκθεση στο μνημείο να έχει την ίδια την πόλη σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Η έκθεση με τίτλο «Θεσσαλονίκη: Το Αποτύπωμα της Μετάβασης (1960–1980). Μέσα από τις φωτογραφίες του Pete Marifoglou» είναι μια οπτική περιήγηση στη Θεσσαλονίκη μιας εικοσαετίας ραγδαίας μεταμόρφωσης. Ο ασπρόμαυρος φακός του Θεσσαλονικιού φωτογράφου την καταγράφει σε εικόνες που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό. Μέσα από αυτές, η πόλη αποκαλύπτεται ως ζωντανός οργανισμός σε μετάβαση, όπου το παραδοσιακό συνυπάρχει και συγκρούεται με το καινούριο.

Η έκθεση διαρθρώνεται σε τρεις θεματικές ενότητες, που μαζί συνθέτουν το μωσαϊκό της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης:

Η εμπορική φυσιογνωμία και η αγορά: ο παλμός της οικονομικής ζωής στο κέντρο και στις ιστορικές αγορές, όπου ο σύγχρονος καταναλωτισμός γεννιέται χωρίς να έχει χαθεί ακόμη η ανθρώπινη επαφή.

Η καθημερινότητα των ανθρώπων: ο αυθεντικός, ανθρώπινος ρυθμός της πόλης. Από την ομίχλη του Θερμαϊκού και τα λαϊκά καφενεία μέχρι τις αυλές της Άνω Πόλης, καταγράφεται μια καθημερινότητα που διατηρούσε ακόμη τους δεσμούς της με την παράδοση και την επαρχία.

Τα μνημεία στον σύγχρονο αστικό ιστό: η στιγμή που η ρωμαϊκή, η βυζαντινή και η οθωμανική κληρονομιά «περικυκλώνεται» από το κύμα της αντιπαροχής και της ανοικοδόμησης. Είναι και η στιγμή που αρχίζει ο δικός της αγώνας για συντήρηση και διάσωση.

Πολλά από τα τοπόσημα που εμφανίζονται στην έκθεση παραμελημένα ή πνιγμένα από τα αυτοκίνητα, σήμερα έχουν αποκατασταθεί, συντηρηθεί υποδειγματικά και ενταχθεί πλήρως στη σύγχρονη ζωή της πόλης μέσα από πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις. Η έκθεση δεν αποτελεί απλή αναπόληση, αλλά ένα μέτρο σύγκρισης που αναδεικνύει την πορεία της Θεσσαλονίκης προς τον εκσυγχρονισμό, καλώντας μας να αναγνωρίσουμε τη γέννηση της σύγχρονης πόλης.

Επιμέλεια: Θούλη Μισιρλόγλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Θοδωρής Μάρκογλου, Επιμελητής MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Pete (Παναγιώτης) Marifoglou γεννήθηκε το 1944 στη Θεσσαλονίκη. Το 1950, σε ηλικία έξι ετών, μετανάστευσε με την οικογένειά του στις ΗΠΑ και εγκαταστάθηκε στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Ως νεαρός φοιτητής και αργότερα απόφοιτος της School of Visual Arts (SVA) της Νέας Υόρκης, εργάστηκε στο πλατό των πειραματικών ταινιών του θρυλικού Factory του Andy Warhol. Παρά την απόσταση, η Θεσσαλονίκη έμεινε πεδίο του φωτογραφικού του βλέμματος. Τη φωτογράφιζε στα σποραδικά ταξίδια του στην Ελλάδα, από τη δεκαετία του 1960 έως και τη δεκαετία του 1980. Πριν από λίγα χρόνια επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη, ύστερα από μια μακρά καριέρα στη Νέα Υόρκη.

Πρακτικές πληροφορίες 

Διεύθυνση χώρου: Τέμενος Χαμζά Μπέη «Αλκαζάρ», Εγνατίας 49, Θεσσαλονίκη 54631

Ωράριο λειτουργίας: Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή 10:00-18:00, Δευτέρα κλειστά. Ώρα τελευταίας εισόδου: 17:30. Η αποχώρηση των επισκεπτών από τον χώρο αρχίζει 15 λεπτά νωρίτερα από την ώρα που κλείνει το μνημείο.

Εισιτήρια: η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό έως και τις 25 Οκτωβρίου 2026. Κατόπιν, το εισιτήριο εισόδου διαμορφώνεται στα 5€, με τις προβλεπόμενες μειώσεις και ατέλειες (φοιτητές, ηλικιωμένοι κ.ά.).

Διαθέσιμη ηχητική ξενάγηση για το μνημείο και την έκθεση στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα τουρκικά, από την εταιρεία Smartify.