Το εργαστήριο του αεροπόρου
Μοργκουνόφ Αλεξέι (1884-1935)
1913 | 50.5 x 36 εκ
Λάδι και γκουάς σε καμβά
Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης | Συλλογή Κωστάκη
MMA.CC.616
Αγορά του Ελληνικού Κράτους από τους κληρονόμους της οικογένειας Κωστάκη
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΓΟΥ
Είδος έργου: Έργο ζωγραφικής
Θέμα: Ρωσική Πρωτοπορία, Κυβοφουτουρισμός, Ζωγραφική
Τεχνικές: Τεχνικές ζωγραφικής
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ
"Το εργαστήριο του Αεροπόρου" του Μοργκούνοφ είναι ένα ακόμα δείγμα της γονιμότατης κυβιστικής χρονιάς του 1913, και παράλληλα, από θεματική άποψη, της πλούσιας φουτουριστικής εικονοποιίας γύρω από τα μοτίβα αεροπόρου/αεροπλάνου. Από τον ποιητή και πιλότο Καμένσκι που δίνει την ίδια χρονιά σχετική διάλεξη, έως τον Κρουτσόνιχ που εμφανίζει επί σκηνής αεροπόρο στην κυβοφουτουριστική όπερα "Νίκη επί του Ήλιου" και τον Μαλέβιτς που τιτλοφορεί το πρώτο φουτουριστικό του σχέδιο "Ταυτόχρονος θάνατος ενός άντρα σε αεροπλάνο και σιδηρόδρομο", ζωγράφοι και ποιητές όχι μόνο γοητεύονται από τις τεχνικές κατακτήσεις της εποχής τους, από την ταχύτητα και την κίνηση, αλλά αντλούν σύμβολα για να εκφράσουν μια ασυγκράτητη ορμή προς έναν καινούριο κόσμο. Ο Μοργκούνοφ στο έργο της Συλλογής Κωστάκη αιωρείται ακριβώς ανάμεσα στην έλξη από το ίδιο το θέμα και την εικαστική αποδέσμευση από αυτό. Από τη μια εγγράφει με φανερό -παραστατικό- τρόπο τους δείκτες του αντικειμένου αναφοράς (αεροπλάνο, φιγούρες πιλότου κ.ά.). Από την άλλη μεριά η "άλογη" παράθεση ετερογενών ή αμφίσημων αντικειμένων, χρωματικών επιπέδων και λέξεων κατά την τεχνική των επικαλύψεων του κυβιστικού κολάζ, αρνείται τη συμμόρφωση στα κελεύσματα της αληθοφανούς απεικόνισης. Αιτία της αιώρησης αυτής του έργου είναι η άτολμη ακόμη και επιφανειακή οπωσδήποτε οικειοποίηση των κυβιστικών αρχών.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
Στις αρχές της δεκαετίας του 1900 ο Aλεξέι Aλεξέγιεβιτς Mοργκουνόφ (Μόσχα, 9 Οκτωβρίου 1884 - Μόσχα, 15 Φεβρουαρίου 1935) σπούδασε στο Καλλιτεχνικό και Τεχνικό Ινστιτούτο Στρόγκανοφ της Μόσχας και στα ιδιωτικά εργαστήρια των Σεργκέι Iβανόφ και Kονσταντίν Κορόβιν. Διατηρούσε σχέσεις με τον κύκλο του Κονσταντίν Κραχτ. Από το 1904 ως το 1910 εξέθετε στην «Ένωση Καλλιτεχνών της Μόσχας», όπου συνάντησε τον Mαλέβιτς και τον Κλιούν. Το 1909-1910 ταξίδεψε στην Ευρώπη (Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία και Γαλλία) και εξοικειώθηκε ιδιαίτερα με το έργο των Mονέ, Κουρμπέ και Σεζάν. Επέστρεψε στη Μόσχα το 1910, συνδέθηκε με την ομάδα «Βαλές-Καρό» και συμμετείχε σε εκθέσεις της (1910, 1913, 1914). Πήρε μέρος επίσης στην έκθεση Ουρά Γαϊδάρου (Μόσχα, 1912), εξέθεσε με την ομάδα «Ο Κόσμος της Τέχνης» (Μόσχα, Πετρούπολη, 1911-1912) και συμμετείχε στις εκθέσεις της «Ένωσης Νεολαίας» (Πετρούπολη, 1911,1912,1913-14). Το διάστημα 1913-1914 δούλεψε μαζί με τον Μαλέβιτς στην ανάπτυξη του προ-ντανταϊστικού αλογισμού στη ζωγραφική. Έργα του παρουσιάστηκαν στην Πρώτη Φουτουριστική Έκθεση Ζωγραφικής: Τραμ V (Πετρούπολη, 1915) και στην έκθεση Το Μαγαζί (Μόσχα, 1916). Τα χρόνια 1918-1920 δίδαξε ζωγραφική στα Ελεύθερα Κρατικά Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (ΣΒΟΜΑΣ) της Μόσχας. Το 1918 συνεργάστηκε με την εφημερίδα Αναρχία και ήταν μέλος του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών του Λαϊκού Κομισαριάτου Διαφώτισης (IZO ΝΑΡΚΟΜΠΡΟΣ), που διηύθυνε ο Βλαντιμίρ Tάτλιν. Το 1919 ήταν μέλος του ονομαζόμενου Διεθνούς Γραφείου και εξέθεσε στην Πέμπτη Κρατική Έκθεση: Από τον Ιμπρεσιονισμό στη Μη-Αντικειμενική Τέχνη. Συμμετείχε στην ομάδα «Αντικειμενική Ανάλυση» στο Ινστιτούτο Καλλιτεχνικής Παιδείας (IΝΧΟΥΚ) και τα χρόνια 1927-1930 ήταν μέλος της «Εταιρείας Καλλιτεχνών της Μόσχας». Στα τελευταία χρόνια της ζωής του η ζωγραφική του κινείται στο πλαίσιο του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.