Διευρυμένος χώρος
Έντερ Μπορίς (1893 - 1960)
1922 - 1923 | 69,1 x 97,8 εκ
Λάδι σε καμβά
Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης | Συλλογή Κωστάκη
MMA.CC.161
Αγορά του Ελληνικού Κράτους από τους κληρονόμους της οικογένειας Κωστάκη
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΓΟΥ
Είδος έργου: Έργο ζωγραφικής
Θέμα: Ρωσική Πρωτοπορία/Οργανική Παιδεία, Ρωσική Πρωτοπορία
Τεχνικές: Ελαιογραφία
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ
Ο πίνακας παρουσιάζει την εικόνα ενός τοπίου ζωγραφισμένου με το σύστημα της "διευρυμένης όρασης" Ζορβέντ του Mikhail Matiushin. Η σύνθεση δημιουργείται από από το ρυθμό των μορφών και των χρωμάτων οργανικών αντικειμένων. Οι οργανικές φόρμες κινούνται, κολυμπούν, αιωρούνται πάνω στο μυστικιστικό, βαθύ μπλε δημιουργώντας ένα συμπαντικό κόσμο, καθώς η όραση διευρύνεται και μαζί της και η σκέψη του ζωγράφου. Βασικά ζητήματα της έρευνας στο ΓΚΙΝΧΟΥΚ ήταν η επίδραση του χρώματος σε ουδέτερο περιβάλλον, οι αλλαγές που αυτό προκαλεί στη φόρμα των σχημάτων και η σχέση ήχου και χρώματος, με βασικό άξονα τη διέγερση του νευρικού συστήματος. Συνεπώς, η ενδελεχής εξέταση ενός οργανισμού ή πιο συγκεκριμένα ενός οργανικού εικαστικού συστήματος οφείλει να καταγράφει όλες τις σχέσεις που προκύπτουν ανάμεσα στο χρώμα και το χώρο, το χρόνο, τον ήχο και την κίνηση. Το εργαστήριο του Matiushin μελέτησε και κατέγραψε τις παραπάνω παραμέτρους ακολουθώντας μια πορεία από τη ρεαλιστική απεικόνιση του πραγματικού αντικειμένου στην αντίληψη του έργου ως αυτόνομο οργανισμό, τη σχέση του με τη φύση μέσα από τις αντιδράσεις των χρωμάτων και των σχημάτων που το συνθέτουν και τη σύλληψη μιας θεωρίας συμβατής με την καθολική αντίληψη της τέχνης ως ζωντανό οργανισμό.
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
Ο Μπορίς Βλαντιμίροβιτς Έντερ (Πετρούπολη, 23 Ιανουαρίου 1893 - Μόσχα, 12 Ιουνίου 1960) γιος κηπουρού, σπούδασε στο εργαστήριο του Iβάν Μπιλίμπιν (1905 –1907). Από νωρίς ενδιαφέρθηκε για τη ζωγραφική, τη μουσική και την ποίηση. Σπούδασε ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης (1914-1915) και στη συνέχεια στα Ελεύθερα Κρατικά Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (ΣΒΟΜΑΣ) της Πετρούπολης (1918-1923). Το 1919 ζωγράφισε την πρώτη αφηρημένη του σύνθεση και το 1923 έγινε μέλος της ομάδας «Βλέπω-Γνωρίζω» μαζί με άλλους μαθητές του Mατιούσιν, μεταξύ των οποίων και οι αδελφές του Ξένια και Μαρία. Δούλεψε ως ερευνητής στο Τμήμα Οργανικής Παιδείας του Κρατικού Ινστιτούτου Καλλιτεχνικής Παιδείας (ΓΚΙΝΧΟΥΚ) (1923-1926) και διηύθυνε το Τμήμα ζωγραφικής στο Εργαστήριο Χρωματικής και Ηχητικής Κίνησης (1925-1927). Το 1928 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα και εργάστηκε ως διακοσμητής εσωτερικών χώρων, ενώ παράλληλα ενδιαφέρθηκε και για την πολυχρωμία στην αρχιτεκτονική (1930-1931). Σπάνια εξέθετε τα έργα του, αλλά πήρε μέρος στην Έκθεση ζωγραφικής όλων των τάσεων των καλλιτεχνών της Πετρούπολης (1923), στη 14η Μπιενάλε της Βενετίας (1924), στην Έκθεση Σοβιετικής Τέχνης στο Τόκιο (1927). Επίσης συμμετείχε στις εκθέσεις του ΓΚΙΝΧΟΥΚ στο Λένινγκραντ (1924,1926) και στη Μόσχα (1925).