Μενου
​

Κίνηση οργανικής φόρμας (recto) || Αφηρημένη σύνθεση (verso)

Έντερ Μπορίς (1893 - 1960)

1919 || 1919-1920 | 104 x 101 εκ

Λάδι σε καμβά


Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης | Συλλογή Κωστάκη

MMA.CC.160

Αγορά του Ελληνικού Κράτους από τους κληρονόμους της οικογένειας Κωστάκη


ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΓΟΥ

Είδος έργου: Έργο ζωγραφικής

Θέμα: Ρωσική Πρωτοπορία/Οργανική Παιδεία, Ζωγραφική, Μοντέρνα τέχνη

Τεχνικές: Ελαιογραφία


ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ

Η εικόνα ενός νέου οργανισμού, που είναι το σώμα της Γης, παρουσιάζεται στην επιφάνεια του πίνακα. Πολλά καμπύλα και δονούμενα στοιχεία συγκολλούνται σε μια οργανική μορφή της σάρκας της Γης. Η ενέργεια της περιδινούμενης μορφής δημιουργεί την εντύπωση της κίνησης, της φυγής του χώρου. Οι γαλάζιες σταυρωτές σπείρες τονίζουν την απεραντοσύνη του χώρου. Ο Έντερ έγραψε ότι “τον ενδιέφερε η κίνηση που είναι λανθάνουσα αλλά αναπόφευκτη για όλες τις μορφές της ζωής”. Είναι αντιληπτές οι ιδιομορφίες της τεχνοτροπίας του Έντερ, ο οποίος μπορούσε να συνδυάσει το άπειρο του χώρου με την ενότητα της οργανικής μορφής. Η Σχολή του Matiushin έδωσε τα καλύτερα αποτελέσματά της τη δεκαετία του 1920. Οι μη-αντικειμενικές αρχές και ιδιότητες της θεωρίας του, τόσο διαφορετικές από εκείνες του Σουπρεματισμού, πήραν μορφή μέσα από τα έργα των Enders και του ίδιου. Η καμπύλη γραμμή, και όχι η ευθεία, έγινε η βάση της εικαστικής δομής του έργου του, ενώ το χρώμα χρησιμοποιήθηκε σύμφωνα με τους οργανικούς νόμους της φύσης. Οι γραμμές αυτές αποτελούσαν το πρότυπο της δημιουργίας του, η οποία δεν αποσκοπούσε στο να αντιγράψει τη φύση, αλλά στο να αποδώσει με τη βοήθεια των εικαστικών μέσων τις «χειρονομίες» της φύσης πάνω στον καμβά. Για τον Matiushin η ζωγραφική επιφάνεια αποτελεί τμήμα της φύσης, και τα στοιχεία που τη συνθέτουν –υφή, χρώμα, σχέδιο- λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες που τη διέπουν. Verso: Απεικονίζεται ένα τοπίο με γεωμετρικά στοιχεία.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ

Ο Μπορίς Βλαντιμίροβιτς Έντερ (Πετρούπολη, 23 Ιανουαρίου 1893 - Μόσχα, 12 Ιουνίου 1960) γιος κηπουρού, σπούδασε στο εργαστήριο του Iβάν Μπιλίμπιν (1905 –1907). Από νωρίς ενδιαφέρθηκε για τη ζωγραφική, τη μουσική και την ποίηση. Σπούδασε ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Πετρούπολης (1914-1915) και στη συνέχεια στα Ελεύθερα Κρατικά Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (ΣΒΟΜΑΣ) της Πετρούπολης (1918-1923). Το 1919 ζωγράφισε την πρώτη αφηρημένη του σύνθεση και το 1923 έγινε μέλος της ομάδας «Βλέπω-Γνωρίζω» μαζί με άλλους μαθητές του Mατιούσιν, μεταξύ των οποίων και οι αδελφές του Ξένια και Μαρία. Δούλεψε ως ερευνητής στο Τμήμα Οργανικής Παιδείας του Κρατικού Ινστιτούτου Καλλιτεχνικής Παιδείας (ΓΚΙΝΧΟΥΚ) (1923-1926) και διηύθυνε το Τμήμα ζωγραφικής στο Εργαστήριο Χρωματικής και Ηχητικής Κίνησης (1925-1927). Το 1928 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα και εργάστηκε ως διακοσμητής εσωτερικών χώρων, ενώ παράλληλα ενδιαφέρθηκε και για την πολυχρωμία στην αρχιτεκτονική (1930-1931). Σπάνια εξέθετε τα έργα του, αλλά πήρε μέρος στην Έκθεση ζωγραφικής όλων των τάσεων των καλλιτεχνών της Πετρούπολης (1923), στη 14η Μπιενάλε της Βενετίας (1924), στην Έκθεση Σοβιετικής Τέχνης στο Τόκιο (1927). Επίσης συμμετείχε στις εκθέσεις του ΓΚΙΝΧΟΥΚ στο Λένινγκραντ (1924,1926) και στη Μόσχα (1925).