Χωρίς τίτλο
Μαλέβιτς Καζιμίρ (1878-1935)
περ. 1920 | 22.6 x 15.6 εκ
Λιθογραφία
Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης | Συλλογή Κωστάκη
MMA.CC40
Αγορά του Ελληνικού Κράτους από τους κληρονόμους της οικογένειας Κωστάκη
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΓΟΥ
Είδος έργου: Έργο χαρακτικής
Θέμα: Μελέτη, Ρωσική Πρωτοπορία, Σουπρεματισμός, Ζωγραφική
Τεχνικές: Λιθογραφία
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ
Στο α’ μισό της δεκαετίας του 1910 συντελούνται μια σειρά καλλιτεχνικών εξελίξεων στη Ρωσία, οι οποίες οδηγούν στη διαδικασία διερεύνησης νέων δρόμων έκφρασης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο Kazimir Malevich διατυπώνει τη θεωρία του σχετικά με τον απόλυτο διαχωρισμό του αντικειμένου από το περιεχόμενο και την εμφάνιση του σχήματος και του χρώματος ως αυτούσιων οντοτήτων με στόχο τον επαναπροσδιορισμό της τέχνης ως καθαρής έμπνευσης, γνωστή με τον όρο «Σουπρεματισμός». Ο όρος προέρχεται από τη λατινική ρίζα «suprem» (υπεροχή, κυριαρχία) και δηλώνει, σύμφωνα με τον Malevich, την υπεροχή του χρώματος πάνω σε όλα τα άλλα τεχνικά μέρη του πίνακα. Το 1916 ο Malevich ίδρυσε την ομάδα “Supremus” στην οποία εντάχθηκαν πολλοί καλλιτέχνες, όπως ο Ivan Kliun, η Liubov Popova, η Nazedha Oudaltsova, η Olga Rozanova κ.ά. Το έργο «Μαύρο Τετράγωνο» (1915), που πρωτοπαρουσιάστηκε στην έκθεση «Τελευταία φουτουριστική έκθεση: 0.10» στην Πετρούπολη το 1915, υπήρξε η κατεξοχήν έκφραση της απόλυτης κατάργησης του περιεχομένου και χαρακτηρίστηκε ως το έμβλημα του Σουπρεματισμού. Δημιούργησε μια σειρά συνθέσεων όπου οι γεωμετρικές φόρμες μοιάζουν να επιπλέουν στο λευκό καμβά, όπου ο χώρος και ο χρόνος είναι ακαθόριστοι ή ανύπαρκτοι, τις οποίες ονόμαζε ως «Χρωματικές μάζες στην τέταρτη διάσταση».
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
Ο Kazimir Severinovich Malevich γεννήθηκε το 1878 στο Κίεβο. Για σύντομο χρονικό διάστημα παρακολούθησε μαθήματα στη Σχολή Σχεδίου του Κιέβου, ενώ το 1896 μετακόμισε με την οικογένειά του στο Κουρσκ, όπου έζησε μέχρι το 1904. Το 1904 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα και σπούδασε στο εργαστήριο του Fedor Rerberg (1906-1910), ενώ παράλληλα συμμετείχε στις εκθέσεις της «Ενώσης Καλλιτεχνών της Μόσχας», οι οποίες είναι και οι πρώτες καταγεγραμμένες συμμετοχές του. Τη δεκαετία του 1910 συμμετείχε σε μια σειρά εκθέσεων, ανάμεσά τους: «Βαλές-Καρό» (1910), Εκθέσεις της «Ένωσης Νεολαίας» (1911-1914), «Ουρά Γαϊδάρου» (1912) κ.ά. Το 1915 στην «Τελευταία Φουτουριστική Έκθεση Ζωγραφικής: 0.10» στην Πετρούπολη παρουσίασε για πρώτη φορά τις σουπρεματιστικές του συνθέσεις, ανάμεσά τους και το «Μαύρο Τετράγωνο», ενώ την επόμενη χρονιά δημοσίευσε ένα από τα κυριότερα θεωρητικά του δοκίμια με τίτλο: «Από τον Κυβισμό και τον Φουτουρισμό στο Σουπρεματισμό: Ο Νέος Χρωματικός Ρεαλισμός» και ίδρυσε παράλληλα την ομάδα “Supremus” στη Μόσχα. Το 1918 δίδαξε στα Κρατικά Ελεύθερα Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (ΣΒΟΜΑΣ), ενώ από το 1919 έως το 1922 δίδαξε στη Σχολή Καλών Τεχνών της Βιτέμπσκ και οργάνωσε την ομάδα Ουνόβις με σκοπό την προώθηση του Σουπρεματισμού σε θεωρία και πρακτική. Το 1922 εγκαταστάθηκε στην Αγία Πετρούπολη, εντάχθηκε στο παράρτημα του Ινστιτούτου Καλλιτεχνικής Παιδείας (INKXOYK) που είχε δημιουργηθεί από τον Τάτλιν, και έγινε διευθυντής του Φορμαλιστικού-Τεχνικού Τμήματός του. Εξέθεσε τη ζωγραφική του, η οποία τις δεκαετίες 1920 και 1930 στρέφεται σε ρεαλιστική κατεύθυνση και χαρακτηρίζεται μετα-σουπρεματιστική, σε ατομικές εκθέσεις στην Βαρσοβία (1927), στη Μόσχα (1929) και στο Κίεβο (1930). Πέθανε το 1935 στο Λένινγκραντ.